قیمت طلا در ایران چطور تعیین میشود؟ فرمول اونس جهانی و دلار
قیمت طلای داخلی از آسمان نمیآید؛ حاصل ضرب دو عدد است: اونس جهانی طلا و نرخ دلار. همین یک جمله توضیح میدهد چرا گاهی طلای جهانی میریزد ولی طلای ایران گران میشود، و چرا در روزهایی که هر دو با هم بالا میروند، قیمت جهش میکند.
فهرست مطالب+
دو عددی که قیمت طلای ایران را میسازند
طلا یک کالای جهانی است و قیمتش در بازارهای بینالمللی به دلار و بر اساس واحد «اونس» تعیین میشود. ما در ایران همان طلا را میخریم، فقط با تومان. پس برای رسیدن به قیمت داخلی باید قیمت جهانی را با نرخ دلار به تومان تبدیل کنیم.
نتیجه این است که قیمت طلای داخلی دو موتور محرک دارد: اونس جهانی و نرخ دلار. اگر فقط یکی از این دو را رصد کنی، نصف داستان را میبینی و مدام غافلگیر میشوی.
فرمول قیمت هر گرم طلا
هر اونس تروا معادل ۳۱.۱۰۳۵ گرم طلای خالص است. پس قیمت هر گرم طلای خالص به تومان برابر است با اونس جهانی ضربدر نرخ دلار، تقسیم بر ۳۱.۱۰۳۵.
اما چیزی که در بازار ایران خرید و فروش میشود بیشتر طلای ۱۸ عیار است، یعنی عیار ۷۵۰ که فقط ۷۵ درصدش طلای خالص است. برای همین یک قدم آخر لازم داری: قیمت گرم طلای خالص را در ۰.۷۵ ضرب کن.
- قیمت هر گرم طلای خالص به تومان: اونس جهانی ضربدر نرخ دلار، تقسیم بر ۳۱.۱۰۳۵.
- قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار: عدد بالا ضربدر ۰.۷۵.
- برای طلای ۲۴ عیار ضریب ۰.۷۵ لازم نیست، چون خودش طلای خالص است.
یک مثال عددی
فرض کن اونس جهانی ۴,۰۰۰ دلار و نرخ دلار ۱۰۰ هزار تومان است. قیمت هر گرم طلای خالص میشود ۴,۰۰۰ ضربدر ۱۰۰ هزار تقسیم بر ۳۱.۱۰۳۵، یعنی حدود ۱۲.۸۶ میلیون تومان.
حالا برای طلای ۱۸ عیار این عدد را در ۰.۷۵ ضرب کن: حدود ۹.۶۵ میلیون تومان برای هر گرم. همین عدد است که در بازار بهعنوان نرخ خام طلای ۱۸ عیار شناخته میشود و پایهی محاسبهی ارزش ذاتی سکه هم هست.
چرا دو موتور، گاهی خلاف هم حرکت میکنند
چون این دو عدد در هم ضرب میشوند، اثرشان جمع ساده نیست. اگر دلار ۱۰ درصد بالا برود و اونس ثابت بماند، طلای داخلی حدود ۱۰ درصد گران میشود. اگر هر دو ۱۰ درصد بالا بروند، طلا حدود ۲۱ درصد گران میشود، نه ۲۰ درصد.
مهمتر از آن، این دو میتوانند خلاف هم حرکت کنند و همدیگر را خنثی کنند. روزی که اونس جهانی ۲ درصد میریزد ولی دلار ۳ درصد بالا میرود، طلای داخلی در نهایت گران میشود؛ و دقیقا همینجاست که خیلیها فکر میکنند بازار غیرمنطقی رفتار کرده، در حالی که فرمول کاملا سرجایش است.
برای همین وقتی میپرسی «چرا امروز طلا بالا رفت؟»، جواب درست یک عدد نیست، بلکه تفکیک سهم دلار از سهم بازار جهانی است. میتوری همین تفکیک را هر روز در صفحهی چرا طلا امروز حرکت کرد انجام میدهد.
اجرت و مالیات: چرا طلای مصنوع گرانتر از فرمول است
فرمول بالا نرخ خام فلز را میدهد. وقتی سراغ خرید طلای ساختهشده میروی، دو قلم دیگر هم روی فاکتور میآید: اجرت ساخت و سود فروشنده، بهعلاوهی مالیات بر ارزش افزوده که روی همین اجزا حساب میشود.
به همین دلیل قیمت یک گرم طلای زینتی همیشه از نرخ خام بالاتر است و هنگام فروش هم معمولا فقط بابت وزن طلا پول میگیری، نه اجرت. این تفاوت، دلیل اصلی این است که طلای زینتی ابزار خوبی برای سرمایهگذاری نیست و بیشتر مردم سراغ سکه، آبشده یا صندوق طلا میروند.
چه چیزی اونس جهانی را میراند
اگر یکی از دو موتور فرمول اونس جهانی است، طبیعی است بپرسی خودش از کجا تکان میخورد. مهمترین محرک اونس، سیاست پولی آمریکا و بهویژه نرخ بهرهی فدرال رزرو است؛ رابطهاش را به زبان ساده در تاثیر نرخ بهره بر طلا توضیح دادهایم.
نرخ فعلی بانکهای مرکزی و تاریخ جلسهی بعدی را هم میتوانی در صفحهی نرخ بهره ببینی. موتور دوم یعنی دلار هم داستان خودش را دارد؛ اگر نمیدانی کدام نرخ دلار ملاک است، تفاوت دلار آزاد، نیما و سنا را بخوان.
قیمت را رصد کن، سود را بسنج
دانستن فرمول به تو دید میدهد، ولی چیزی که در عمل مهم است این است که این نوسانها با دارایی خودت چه میکنند. میتوری قیمت لحظهای طلای ۱۸ عیار، مثقال و دلار را نشان میدهد و همزمان سود و زیان سبد طلایت را به تومان حساب میکند.
و چون تومان خودش در حال آبرفتن است، سوال بعدی این است که آیا رشد سبدت از خود طلا و دلار جلو زده یا نه؛ جوابش را در بازده واقعی توضیح دادهایم.
پرسشهای پرتکرار
فرمول قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار چیست؟+
اونس جهانی طلا را در نرخ دلار ضرب کن، بر ۳۱.۱۰۳۵ تقسیم کن تا قیمت هر گرم طلای خالص به دست بیاید، سپس در ۰.۷۵ ضرب کن تا به قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار برسی.
چرا گاهی طلای جهانی میریزد ولی طلای ایران گران میشود؟+
چون قیمت داخلی حاصل ضرب اونس جهانی در نرخ دلار است. اگر افت اونس کمتر از رشد دلار باشد، حاصل ضرب بالا میرود و طلای داخلی گران میشود.
چرا قیمت طلای طلافروشی از این فرمول بیشتر است؟+
چون فرمول فقط نرخ خام فلز را میدهد. روی طلای ساختهشده اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات بر ارزش افزوده هم اضافه میشود که هنگام فروش معمولا به تو برنمیگردد.
یک اونس چند گرم است؟+
هر اونس تروا که واحد استاندارد معاملهی طلاست، برابر ۳۱.۱۰۳۵ گرم طلای خالص است.